Συλλαλητήριο της Πρωτοβουλίας Πρωτοβάθμιων Σωματείων στη Θεσσαλονίκη (28/2/13)

Κράτος, αγορά και εκπαίδευση. Η νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική αναδιάρθρωση του σχολείου: Βρετανία, Φινλανδία, Σουηδία

Γιώργος Καλημερίδης

1. Εισαγωγή

Η αλλαγή του τρόπου ελέγχου και ρύθμισης των εκπαιδευτικών συστημάτων αποτέλεσε το βασικό και αναπόσπαστο χαρακτηριστικό όλων των νεοφιλελεύθερων και νεοσυντηρητικών εκπαιδευτικών πολιτικών τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, σε μια σειρά από αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες. Οι έννοιες της αποκέντρωσης, των σχολικών αγορών και της αξιολόγησης διαμόρφωσαν σταδιακά τόσο το βασικό μεταρρυθμιστικό λεξιλόγιο των κυρίαρχων πολιτικών και εκπαιδευτικών ομάδων, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, όσο και το κυρίαρχο εννοιολογικό πλαίσιο της ίδιας της εκπαιδευτικής αντιπαράθεσης. Στο επίκεντρο της νέας διοικητικής δομής βρίσκεται η προσπάθεια επιβολής στο εκπαιδευτικό πεδίο των αρχών του ιδιωτικοοικονομικού μάνατζμεντ, με σκοπό την εφαρμογή πολιτικών μείωσης του κόστους της εκπαίδευσης και ενίσχυσης της ικανότητας του αστικού κράτους να ελέγχει το αποτέλεσμα της.

Το παρόν άρθρο, πέραν της Εισαγωγής, χωρίζεται σε δύο μέρη. Αρχικά (ενότητα 2) περιγράφουμε σε ένα γενικό θεωρητικό επίπεδο το νέο μοντέλο διοίκησης του εκπαιδευτικού συστήματος σε σχέση με την προώθηση των αρχών του νέου δημόσιου μάνατζμεντ στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Σε αντίθεση με τις θεωρίες της διακυβέρνησης (governance), εκτιμούμε πως η νέα εκπαιδευτική δομή δεν είναι δηλωτική της αποδυνάμωσης του έθνους-κράτους και της ικανότητας του να διαπιστώνει το βαθμό εφαρμογής μιας ορισμένης εκπαιδευτικής πολιτικής, ιδιαίτερα στο πεδίο του αναλυτικού προγράμματος και των κανόνων της σχολικής και διδακτικής πράξης.2 Αντίστοιχα, οι προφανείς τάσεις σύγκλισης των εκπαιδευτικών συστημάτων γύρω από ένα σύνολο κοινών εκπαιδευτικών προτάσεων δεν οδηγούν απαραίτητα στην εξάλειψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων κάθε διακριτού εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Ανάγνωση του υπολοίπου άρθρου